Công khai nội dung tài trợ với người đọc: các cách làm phổ biến
Công khai nội dung tài trợ là để người đọc nhận ra bài có trả phí trước khi họ đọc tới phần nhắc thương hiệu. Cách phổ biến là nhãn ngay đầu bài kèm một dòng ghi chú nêu bên tài trợ; với máy tìm kiếm, Google khuyến nghị đánh dấu liên kết trả phí bằng rel sponsored hoặc nofollow.
Công khai nội dung tài trợ là cho người đọc biết bài có trả phí trước khi họ gặp tên thương hiệu trong bài. Có hai lớp cần làm và chúng không thay thế nhau: lớp cho người đọc (nhãn, dòng ghi chú, tên người viết) và lớp cho máy tìm kiếm (thuộc tính rel="sponsored" hoặc nofollow trên liên kết). Làm lớp này mà bỏ lớp kia là mới minh bạch được một nửa.
Nhiều người mua bài lo rằng ghi nhãn sẽ làm bài mất tác dụng. Thực tế ngược lại: người đọc đủ tinh để nhận ra một bài khen sản phẩm, và khi họ tự phát hiện ra bài được trả tiền mà không ai nói, niềm tin mất cả ở site lẫn ở thương hiệu. Bài có nhãn mà vẫn hữu ích thì người đọc vẫn đọc hết.
Vì sao phải công khai
- Người đọc: họ có quyền biết đang đọc ý kiến độc lập hay nội dung có bên trả tiền. Đây là phép lịch sự tối thiểu của site với độc giả của chính họ.
- Pháp luật quảng cáo: quy định quảng cáo ở Việt Nam và nhiều nước đều đi theo hướng người xem phải phân biệt được đâu là quảng cáo, đâu là thông tin thường. Nội dung trả phí trình bày như bài khách quan dễ rơi vào vùng gây nhầm lẫn.
- Google: chính sách link spam và tài liệu đánh dấu liên kết ra khuyến nghị liên kết trả phí gắn rel="sponsored" hoặc nofollow.
- Uy tín dài hạn của site: một site nổi tiếng là đăng bài trả tiền không ghi nhãn sẽ dần mất người đọc, và kéo theo giá trị của mọi bài đặt trên đó.
Các cách công khai cho người đọc
| Cách làm | Ví dụ | Ưu điểm | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|---|
| Nhãn đầu bài | Bài tài trợ · Nội dung hợp tác | Thấy ngay, trước khi đọc | Phải đủ lớn và đủ tương phản để đọc được trên điện thoại |
| Dòng ghi chú dưới tiêu đề | Bài viết được thực hiện với sự tài trợ của [tên thương hiệu]. | Nói rõ ai trả tiền | Đặt trước đoạn đầu, không giấu cuối bài |
| Tên người viết | Ghi tên và vai trò người viết từ phía thương hiệu | Người đọc biết góc nhìn của ai | Không dùng bút danh giả làm như phóng viên của site |
| Chuyên mục riêng | Đặt bài trong mục Hợp tác hoặc Đối tác | Tách hẳn khỏi nội dung biên tập | Không đủ một mình; bài vẫn cần nhãn vì người đọc thường vào thẳng từ tìm kiếm |
| Khung bao quanh phần nhắc sản phẩm | Một khung màu nhạt ghi phần giới thiệu của nhà tài trợ | Phần còn lại vẫn là nội dung hữu ích | Hợp với bài dài, không hợp bài ngắn |
Cách phổ biến và đủ dùng nhất là kết hợp hai dòng đầu: nhãn ngắn ngay trên hoặc dưới tiêu đề, cộng một câu ghi chú nêu tên bên tài trợ.
Mẫu câu ghi chú dùng được ngay
Câu ghi chú tốt ngắn, nói rõ ai tài trợ, và nếu cần thì nói rõ phạm vi ảnh hưởng của bên tài trợ lên nội dung. Vài mẫu tuỳ tình huống:
- Bài do thương hiệu viết: Bài viết do [thương hiệu] thực hiện và tài trợ. Nội dung đã được biên tập viên của site duyệt.
- Bài do biên tập viên viết theo đề bài: Bài viết được thực hiện theo đặt hàng của [thương hiệu]. Các nhận định về cách chọn sản phẩm là của người viết.
- Bài có so sánh nhiều sản phẩm: Bài có tài trợ của [thương hiệu], một trong các sản phẩm được nhắc tới trong bài.
Tránh những cách nói vòng: bài viết có tham khảo thông tin từ đối tác, bài viết mang tính tham khảo. Câu đó không nói gì về chuyện trả tiền, và người đọc tinh ý sẽ coi đó là cố tình che.
Lớp cho máy: thuộc tính liên kết
Nhãn trên trang không được máy tìm kiếm hiểu như một tín hiệu về liên kết. Để nói với Google rằng liên kết là trả phí, Google khuyến nghị dùng rel="sponsored"; nofollow vẫn được chấp nhận. Từ năm 2019, Google công bố coi các thuộc tính này là gợi ý chứ không phải mệnh lệnh tuyệt đối, nhưng khuyến nghị đánh dấu liên kết trả phí thì vẫn giữ nguyên.
Trên RankPier, liên kết mặc định là liên kết thường, và người đặt bài tự chọn gắn sponsored hoặc nofollow. Lựa chọn này là của bạn, nhưng hãy chọn khi đã hiểu khuyến nghị của Google. Bài rel sponsored, nofollow và ugc giải thích chi tiết từng thuộc tính. Liên kết gắn sponsored vẫn đưa người đọc thật về trang của bạn, vẫn đo được trong báo cáo truy cập giới thiệu; cái nó không làm là truyền tín hiệu xếp hạng như một liên kết biên tập.
Tình huống: một quán cà phê đặc sản ở Đà Lạt
Một quán cà phê đặc sản ở Đà Lạt đặt bài trên một blog du lịch, chủ đề là cách thưởng thức cà phê khi lên cao nguyên. Bài viết tử tế: giải thích sự khác nhau giữa các cách pha, gợi ý mấy khung giờ đẹp để ngồi quán, nhắc đến quán ở một đoạn với một liên kết về trang giới thiệu vùng trồng của quán.
Phiên bản đầu không có nhãn. Một độc giả để lại bình luận hỏi thẳng bài này có được trả tiền không. Chủ blog trả lời có, và từ đó phần bình luận chỉ xoay quanh chuyện đó thay vì chuyện cà phê. Phiên bản sửa thêm nhãn Bài tài trợ dưới tiêu đề và một dòng ghi chú tên quán, liên kết gắn sponsored. Không ai hỏi nữa, và bài vẫn mang về khách cho quán vì nội dung có ích thật.
Lỗi hay gặp
- Nhãn nhỏ, màu xám nhạt, chìm vào nền: có nhãn mà không ai đọc được thì như không có.
- Ghi chú ở cuối bài: người đọc biết bài trả phí sau khi đã đọc hết, tức là quá muộn.
- Chỉ dựa vào chuyên mục: người vào từ tìm kiếm hay mạng xã hội không đi qua trang chuyên mục.
- Gắn nhãn cho người đọc nhưng bỏ thuộc tính liên kết, hoặc ngược lại: hai lớp phục vụ hai đối tượng khác nhau.
- Viết như phóng viên của site: dùng giọng điều tra độc lập cho nội dung tài trợ là gây nhầm lẫn có chủ đích.
- Gỡ nhãn sau một thời gian: bài tài trợ là bài tài trợ suốt vòng đời của nó.
Khi bạn chia sẻ lại bài trên kênh của mình
Nhiều thương hiệu đăng bài tài trợ xong thì chia sẻ đường dẫn lên trang mạng xã hội, gửi trong bản tin email, hoặc trích một đoạn làm bằng chứng uy tín trên site của mình. Đây là lúc việc công khai dễ bị đánh rơi nhất. Một câu kiểu được một blog du lịch giới thiệu, kèm đường dẫn, khiến người xem hiểu rằng blog đó tự viết về bạn, trong khi thực tế là bạn trả tiền để có bài.
Cách làm ngay thẳng không khó. Khi chia sẻ, gọi đúng tên: bài hợp tác cùng blog X, bài viết do [thương hiệu] tài trợ trên site Y — hoặc đơn giản là thêm chữ tài trợ vào câu giới thiệu. Đừng cắt riêng một đoạn khen trong bài tài trợ rồi trình bày như nhận xét độc lập của báo chí; đó là kiểu gây nhầm lẫn mà người đọc nhớ rất lâu khi phát hiện ra.
Với bản tin email gửi khách quen, một dòng ngắn là đủ: kèm theo là bài viết hợp tác về cách chọn hạt cà phê, đăng trên một blog du lịch mà bạn có thể thấy hữu ích. Người nhận vẫn bấm vào nếu nội dung có ích, và họ không có cảm giác bị dắt mũi.
Hỏi gì trước khi đặt bài
Mỗi site có cách trình bày riêng. Trước khi đặt, hãy xem vài bài tài trợ cũ trên site đó để biết họ ghi nhãn thế nào. Nếu bạn có yêu cầu riêng về nhãn hoặc câu ghi chú, nêu ngay khi gửi bài, cùng lúc với lựa chọn thuộc tính liên kết. Những điều nên thống nhất từ đầu được tổng hợp ở bài điều cần thoả thuận trước khi đặt bài, còn quy tắc nội dung chung có ở chính sách nội dung.
Một câu để tự kiểm: nếu người đọc biết sự thật về bài này, họ có thấy mình bị lừa không? Nếu câu trả lời là có, việc công khai chưa đủ.
Đặt bài trên site có lượt tìm kiếm thật
Kho RankPier hiện lượt bấm, lượt hiển thị Search Console của từng site; biên tập duyệt từng bài; tiền giữ trong ví tới khi bài lên.
Hỏi đáp
Bài tài trợ có bắt buộc ghi nhãn không?
Người đọc có quyền biết nội dung được trả phí, và quy định quảng cáo nói chung yêu cầu phân biệt được quảng cáo với thông tin thường. Ghi nhãn rõ ràng là cách làm an toàn cho cả site lẫn thương hiệu.
Nên ghi nhãn ở đâu trong bài?
Ngay trên hoặc dưới tiêu đề, trước đoạn đầu, đủ lớn để đọc trên điện thoại. Ghi chú ở cuối bài là quá muộn.
Đã ghi nhãn thì còn cần rel sponsored không?
Có thể vẫn cần. Nhãn dành cho người đọc; thuộc tính liên kết dành cho máy tìm kiếm. Google khuyến nghị đánh dấu liên kết trả phí bằng sponsored hoặc nofollow. Trên RankPier bạn tự chọn thuộc tính khi đặt bài.
Ghi nhãn có làm bài kém hiệu quả không?
Bài hữu ích vẫn được đọc khi có nhãn. Điều làm hại nhiều hơn là người đọc tự phát hiện bài được trả tiền mà không ai nói.
Câu ghi chú tài trợ nên viết thế nào?
Ngắn và nói rõ ai tài trợ, ví dụ: Bài viết do [thương hiệu] thực hiện và tài trợ, nội dung đã được biên tập viên của site duyệt. Tránh các câu vòng như bài viết mang tính tham khảo.
